ಬೆಂಗಳೂರು, ಸೆ. 2 : ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸಮೀಪದ ಮಹತ್ವದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯ (ಕೆಎಚ್‌ಬಿ) ಸೂರ್ಯನಗರ 4ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಿರಬಾರದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಡಿ.ಕೆ. ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಚ್. ಶಾಂತಿ ಭೂಷಣ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು 1,938 ಎಕರೆಗೂ ಅಧಿಕ ಭೂಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ 268.96 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದ (ESZ)ೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಕರಡಿಕ್ಕಲ್-ಮಾದೇಶ್ವರ ಆನೆಗಳ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವ ಆನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದಾದ "ಹಕ್ಕುಗಳಿಲ್ಲದ ನಿವಾಸಿಗಳು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಅರಣ್ಯ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ವಸತಿ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪರಿಸರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

"ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ," ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯು ಆನೆಗಳ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದ್ದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಡೆಸದೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಕ್ತ ಸಮಿತಿ (CEC) ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ.

ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ವಸತಿ ಮಾತ್ರವೇ ಏಕೈಕ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಪರಿಸರ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ತೊರೆಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಕೆಎಚ್‌ಬಿಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸೂರ್ಯನಗರ 4ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 2,220 ಎಕರೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಗುಂಟೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಬಳಿಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ 2015ರಲ್ಲಿ ಆನೇಕಲ್ ತಾಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೋಣಸಂದ್ರ, ಬೊಮ್ಮಂಡಹಳ್ಳಿ, ಕಾಡುಜಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ, ಇಂದ್ಲವಾಡಿ ಮತ್ತು ಬಗ್ಗನದೊಡ್ಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿನ 1,938 ಎಕರೆ 13 ಗುಂಟೆ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.

ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2023ರಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಭೂಮಾಲೀಕರು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.

2025ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು. ಈಗಾಗಲೇ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತ್ತು.

ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತ್ತು.

ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಕ್ತ ಸಮಿತಿ 2026ರ ಜನವರಿ 5ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ವರದಿಯನ್ನೂ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಯೋಜನೆಯು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದೊಳಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇಡೀ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೇ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪರಿಸರ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟದ ಉಳಿದಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೇಗದ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವಾಗಿದೆ.