ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ‘ಎಕ್ಸ್‌’ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿರುವ ರಮೇಶ್, 1950ರ ದಶಕದಿಂದ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು “ಅಮೂಲ್ಯ ಪಾಲುದಾರ”ನಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ಕು, ಭಾರೀ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ, ರಾಸಾಯನಿಕ, ರಕ್ಷಣಾ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ನೆರವು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

1955ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭೇಟಿಗಳು ಭಾರತ-ಸೋವಿಯತ್ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು ಎಂದು ರಮೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 16 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಸೋವಿಯತ್ ನಾಯಕರಾದ ನಿಕೊಲೈ ಬುಲ್ಗಾನಿನ್ ಮತ್ತು ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 20 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.

1971ರ ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಭಾರತ-ಸೋವಿಯತ್ ಶಾಂತಿ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ರಮೇಶ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಶೀತಲ ಸಮರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಭಾರತ-ಸೋವಿಯತ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

1991ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾದ ಬಳಿಕವೂ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ “ವಿರಾಮ” ಕಂಡುಬಂದರೂ, 1998ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಯೆವ್ಗೆನಿ ಪ್ರಿಮಾಕೋವ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವೇಗ ದೊರೆಯಿತು. ಬಳಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ರಮೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಜಂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಯೋಜನೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ರಮೇಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನವದೆಹಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರದ ಆಳ ಮತ್ತು ನಿರಂತರತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

“ಶ್ರೀ ಮೋದಿ ಅವರ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಚಾರ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು 1950ರಿಂದ 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು,” ಎಂದು ರಮೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್ ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದಿದೆ. ರಷ್ಯಾ ಜತೆಗಿನ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕ, ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಧನ, ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತ-ಸೋವಿಯತ್ ಸಹಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಷ್ಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆದ್ವೆದೇವ್ ಅವರು 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿನ ಭಾರತ-ಸೋವಿಯತ್ ಸಹಕಾರದ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ “ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತುಹೋದ ಸಂಕೇತ”ವೊಂದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಆ ಸ್ಥಳವು ಪಿಸಿ ಸಕ್ಸೇನಾ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ರಮೇಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

“1963ರಿಂದ 1975ರವರೆಗೆ ನನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಪಿಸಿ ಸಕ್ಸೇನಾ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಆ ಸ್ಥಳದ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ,” ಎಂದು ರಮೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪನ್ನು ಭಾರತ-ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂಬಂಧದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅವರು ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.